Sözlükte "rasyonalizm" ne demek?

Usçuluk, akılcılıkrasyonalizm

Rasyonalizm kelimesinin ingilizcesi

n. rationalism
Köken: Fransızca

Rasyonalizm nedir? (Felsefe)

Rasyonel bilgiyi ve teorik düşünceyi mutlaklaştırıp, duyumsal bilgilerin önemini ya tümüyle yadsıyan, ya da bunları küçümseyen ve doğruluğun ölçütünü düşüncede gören, bilgi teorisi öğretisine verilen ad.

Felsefe tarihinde rasyonalizmin ‘ hem maddeci, hem de idealist biçimleri vardır. Bütün bilgileri duyumsal algılara ve deneyimlere bağlayan ampirizmin tersine, rasyonalizm, bilginin genelliğinin ve gerekliliğinin duyumsal algılara ve deneyime bağlanamayacağını, bu yüzden bilginin kökenini düşüncede aranması gerektiğini kabul eder. Rasyonalizm, matematik bilginin ve doğa bilimlerindeki teorik bilginin mantıksallığını açıklığa kavuşturma isteğinden doğmuştur. 17. yüzyılda Descartes, Leibniz, Spinoza vb. felsefeciler tarafından geliştirilmiş ve savunulmuş, aynı zamanda ampirizm taraftarlarının, özellikle Locke’ un saldırılarına hedef olmuştur.

Ampirizm ile rasyonalizm arasındaki çekişme, bilgi teorisi tarihinde önemli bir yer tutar. Bu akımların her ikisi de, diyalektik anlayışa tamamen aykırı olarak, bilgi edinme sürecinin hep bir yanını mutlaklaştırdıklan için, izledikleri yollar, duyum-deneyimleri ile teorik düşüncenin karşılıklı bağlanıldığı sorununu çözmekten uzak kalmıştır. Kantin ortaya attığı bilgi teorisinde, bu karşıtlığı giderme ve bilginin içinde, duyumun, aklın ve uslamlama yetisinin paylarını saptama çabalan ortaya çıkar. Ancak, sonuç olarak o da, rasyonalizmin sınırlarını aşamamıştır.

İlk kez, diyalektik maddecilik, kendi bilgi teorisinde bu iki görüşün tek yanlılığmı gidermiş, bunların olumlu yanlarım eleştirici bir anlayışla işleyip geliştirmiştir. Bilgi teorisi.

--Reklam--